Paleis Lofen, ‘Van droom naar werkelijkheid’

Museumpark Acheon Archeonlaan 1 Alphen a.d. Rijn

Zo’n 35 jaar geleden ontdekt architect Theo M. A. van Wijk dat er onder het Domplein in Utrecht resten liggen van een oud Romeins castellum. Verstopt in een klein keldertje, afgedekt met een luik. Wat begon met een fascinatie en een kleine, onzichtbare schat, is nu in samenwerking met vele partners en sponsoren uitgegroeid tot een historische attractie en beleving van een bezoekerscentrum met ca. 40.000 bezoekers per jaar.

Op 2 juni 2022 werd de ontwikkeling van deze droom in stappen (deze waargemaakte droom) uitgebreid met Paleis Lofen. Ondertussen de tweede historische attractie die de resten van een middeleeuws paleis in de kelders onder het Domplein toegankelijk maakt voor publiek.

Wat is ervoor nodig geweest om deze onmogelijke projecten te doen slagen? De belangrijkste les bleek het stapje voor stapje verbinden van eigen dromen aan die van anderen om vervolgens op de verbinding met elkaar die dromen verder te verwezenlijken. Met name door angst te helpen ombuigen in vertrouwen. Want daar draait het uiteindelijk om.

Gratis

ALV lezing: een bijzonder stukje Romeinse Limes in Hazerswoude-Rijndijk

Museumpark Acheon Archeonlaan 1 Alphen a.d. Rijn

In 2021 zijn bij het bouwrijp maken van de nieuwbouwwijk Westvaartpark aan de westkant van Hazerswoude-Rijndijk door amateurarcheologen een aantal Romeinse vondsten gedaan. Hoewel het gebied in de jaren daarvoor al meerdere malen was verkend door archeologen, waarbij wel het tracé van de Romeinse Limesweg was vastgesteld, waren de locatie – relatie ver van de weg – en de aard van de vondsten bijzonder.

Op verzoek van de ontwikkelaar en de gemeente Alphen aan den Rijn, heeft onderzoeksbureau Vestigia Archeologie & Cultuurhistorie uit Amersfoort de vindplaats nadere onderzocht, eerst door middel van proefsleuven, later gevolgd door verschillende opgravingscampagnes. Deze opgravingen waren op de eerste plaats gericht op het zoveel mogelijk veiligstellen van de archeologische vondsten en overige informatie die bij de bouw verloren dreigde te gaan, en op de tweede plaats proberen te achterhalen hoe ver deze vindplaats zich uitstrekte en wat er in de Romeinse tijd nu precies is gebeurd. Bij het veldonderzoek zijn tot nu toe enkele tienduizenden Romeinse vondsten gedaan. De analyse daarvan is nog in volle gang.

Ook zal nog meer veldonderzoek moeten plaatsvinden om precies te begrijpen wat hier 2000 jaar geleden precies is gebeurd. Het lijkt er echter op dat de Romeinse Limesweg ter hoogte van Westvaartpark een forse zijgeul van de Oude Rijn moest kruisen. De Romeinen hebben daartoe in de 1e helft van de 2e eeuw een brug gebouwd. Ergens rond 200 AD is deze brug bij een forse overstroming weggeslagen en is heel veel vondstmateriaal, dat behoorde bij de brug en de bebouwing die in buurt heeft gestaan, in de geul terecht gekomen. Mogelijk is de brug kort daarna weer hersteld of opnieuw opgebouwd. Misschien is daarvoor de geul ook op twee plaatsen afgedamd.
Het vondstmateriaal dat in en naast de geul is gevonden duidt erop dat er meer aan de hand is geweest: een militaire post? Een heiligdom? Een herberg? De aard en hoeveelheid vondsten geeft aanleiding tot verschillende hypothesen. In de lezing wordt daar uitgebreid bij stilgestaan.

Gratis

Heidense heiligdommen, zichtbare én gereconstrueerde resten

Museumpark Acheon Archeonlaan 1 Alphen a.d. Rijn

Judith Schuyf beschreef in het boek Heidense Heiligdommen de zichtbare resten van het pre-christelijke verleden in Nederland. Heilige bomen, waterbronnen, stenen, heuvels en kuilen verwijzen naar heiligdommen, tempels en plaatsen waar recht werd gesproken.

Veel werd tijdens de kerstening en de reformatie verwoest, maar er is ook wel het een en ander overgebleven. Archeologische vondsten geven extra informatie over hoe de mens zich de omgeving en de rol die de bovennatuur daarin speelde voorstelde.

Reconstructies, zoals in Archeon staan, maken duidelijk hoe deze objecten er vroeger uitzagen. Met deze reconstructies als leidraad maken we een reis door de eeuwen rond het begin van de jaartelling.

Gratis

Van panfluit tot pilum. Houten voorwerpen uit Romeins Velsen.

Museumpark Acheon Archeonlaan 1 Alphen a.d. Rijn

Aan de oever van het Oer-IJ werd omstreeks 15 na Chr. een Romeins fort met haven gebouwd. De
archeologische resten hiervan zijn vanaf de jaren ’70 tot ’90 van de vorige eeuw opgegraven door
leden van de archeologische werkgroep Velsen en van de Vereniging van Vrijwilligers in de
Archeologie (AWN) in samenwerking met de Universiteit van Amsterdam.

Het opmerkelijke aan de vindplaats is de hoeveelheid organische vondsten, met name van hout, die in de gunstige
conserverende omstandigheden bewaard is gebleven. Uit onder andere het havenbekken en de
waterputten zijn houten voorwerpen verzameld die ons een beeld geven van het alledaagse leven
van de fort bewoners, hun contacten met anderen en van de leefomgeving rondom het fort.

Dankzij recent onderzoek aan de houten voorwerpen hebben we nu meer kennis van hun specifieke functie,
de gebruikte houtsoorten en de voorkeur en als het gaat om de toepassing van specifieke soorten, en
over het ambachtelijke kennisniveau van de houtbewerkers. Een gevonden houten panfluit en een
staf van een centurio behoren tot de grote verrassingen van dit onderzoek.

Gratis